Muzeum Sportu i Turystyki

W roku poprzedzającym 20. rocznicę zaginięcia wybitnej polskiej alpinistki – Wandy Rutkiewicz – Muzeum Sportu i Turystyki przygotowało poświęconą jej wystawę.

Na ekspozycji znajdują się pamiątki przekazane Muzeum przez Państwa Błaszkiewiczów: Marię (mamę Wandy), Michała (brata), Mikołaja (bratanka) oraz Janinę Fies (siostrę).

 
Wystawę zatytułowaliśmy 20 LAT KARAWANY DO MARZEŃ WANDY RUTKIEWICZ. Nawiązuje ona do wydarzenia z 1991 roku, kiedy to najwybitniejsza wówczas himalaistka świata, mając na swoim koncie sześć szczytów ośmiotysięcznych, rzuciła nowe wyzwanie – zdobycia „Korony Himalajów”. Swój plan nazwała „Karawaną do marzeń”. Prospekty, ze szczegółowo rozpisanym harmonogramem wypraw, ukazały się z datą 19.03.1991 roku. Ich głównym elementem graficznym była reprodukcja obrazu Henryka Wańka „Latające góry”, z urzekającym, fantasmagorycznym krajobrazem górskim i silną kolorystyką. Był to ulubiony obraz Wandy Rutkiewicz. Chciała, aby towarzyszył jej w realizacji nakreślonego planu.

 
Ekspozycja 20 LAT KARAWANY DO MARZEŃ WANDY RUTKIEWICZ zawiera około stu pamiątek związanych z życiem i działalnością wybitnej alpinistki. Są one zaprezentowane w taki sposób, że pozwalają przybliżyć Państwu tę niezwykłą postać w następujących relacjach: pamiątki osobiste Wandy; alpinizm i automobilizm w życiu W. Rutkiewicz; Wanda inspiracją dla artystów; Wanda Rutkiewicz a Muzeum Sportu i Turystyki.

Najwięcej eksponatów wiąże się z jej działalnością alpinistyczną. Są to: plakaty, prospekty z wypraw, korespondencja pisana odręcznie. Pokaźną grupę stanowi sprzęt alpinistyczny używany przez Wandę w czasie ekspedycji: namioty, śpiwory, liny, drabinki, uprzęże, czekany. Ciekawie przedstawia się też kolekcja odzieży polskiej alpinistki – kombinezony w ostrej kolorystyce: żółci, czerwieni i błękitu oraz koszulki z różnych wypraw. Na uwagę zasługuje też sprzęt fotograficzny i filmowy, którym posługiwała się Wanda. Okazale prezentują się na wystawie liczne odznaczenia państwowe (krajowe i zagraniczne) oraz wyróżnienia i nagrody, które W. Rutkiewicz zdobyła w alpinizmie, sporcie samochodowym, lekkiej atletyce i siatkówce. Są to: puchary, medale, odznaki, plakiety, dyplomy.

 
Istotnym uzupełnieniem symbolicznego przesłania wystawy są, pochodzące z kolekcji Wandy, kamienie z najwyższych gór świata.

Ekspozycja 20 LAT KARAWANY DO MARZEŃ WANDY RUTKIEWICZ jest już czwartą w historii Muzeum wystawą poświęconą naszej alpinistce.

 
Pierwsza – pod hasłem „Polka na szczycie świata” - była zorganizowana w roku 1979, przy aktywnym współudziale zdobywczyni Everestu. Druga miała miejsce w 2002 roku, z okazji X Przeglądu Filmów Alpinistycznych im. Wandy Rutkiewicz. Wówczas Muzeum otrzymało pierwszy przekaz darów od Rodziny Wandy. Trzecią – zaprezentowano rok póżniej w Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie, podczas XI PFA, który wyjątkowo odbył się poza siedzibą Muzeum. Tegoroczna wystawa towarzyszy XVIII PFA im. W. Rutkiewicz odbywającemu się pod hasłem „Świat gór i karawany do marzeń.”

 
Mamy nadzieję, że zainteresuje ona Państwa i dostarczy wielu wzruszeń.

Wystawa czynna od 13 maja.

Wanda Rutkiewicz

Wanda Rutkiewicz – najwybitniejsza kobieta uprawiająca alpinizm i himalaizm w drugiej połowie XX wieku – oddana sprawie ochrony gór, utalentowana narratorka i realizatorka filmów górskich. To najkrótsza charakterystyka „Polki o uderzającej urodzie i energii”, która całe swoje życie związała z górami. Jej kariera wspinaczkowa trwała ponad 30 lat.

Urodziła się 4.02.1943 roku w Płungianach na Żmudzi. W 1946 r. – wraz z rodziną – przybyła do Polski i zamieszkała we Wrocławiu. Tu ukończyła szkołę średnią, a potem Wydział Elektroniki na Politechnice Wrocławskiej. W latach 1964–1973 pracowała w instytucie Automatyki Systemów Energetycznych PW.

 
Już w szkole średniej zaczęła uprawiać sport i kontynuowała to na studiach. Była utalentowaną lekkoatletką (w pchnięciu kulą, skoku wzwyż, rzucie oszczepem) i siatkarką. Występowała w I-ligowej Gwardii Wrocław, brała udział w Uniwersjadzie w Budapeszcie w 1965 r., uczestniczyła też w przygotowaniach do Igrzysk XVIII Olimpiady w Tokio.

 
W następnych latach startowała w rajdach samochodowych.

 
Wspinaczką, która stała się jej największą pasją, zainteresowała się w 1961 roku. Rok póżniej ukończyła szkółkę na Hali Gąsienicowej w Tatrach, 10 lat póżniej kierowała obozem sportowym w „Terince” w Dolinie Pięciu Stawów Spiskich, a jednym z jej podopiecznych był Krzysztof Wielicki.

W latach 60. była czołową polską taterniczką; dała się też poznać jako autorka kilku głośnych kobiecych wejść w Alpach i innych górach Europy, m.in. w 1968 roku – wraz z Haliną Kruger-Syrokomską – dokonała pierwszego kobiecego przejścia słynnego Filara Trolli (Trollyggen) w masywie Romsdal w Norwegii.

W górach wysokich swoją karierę rozpoczęła w 1975 roku od kierowania udaną polską wyprawą kobiecą na masyw Gasherbrumów w Karakorum. Zdobyła wówczas dziewiczy szczyt Gasherbrum III (7952 m). W 1978 roku W. Rutkiewicz – jako pierwsza Europejka i trzecia kobieta świata (po Japonce Yunko Tabei i Tybetance Phantbog) oraz pierwsza z Polski, weszła na najwyższy szczyt Ziemi – Mount Everest (8848 m). Kolejne zdobycze w Himalajach i Karakorum to: Nanga Parbat (8125 m), zespół kobiecy – 1985 r.; K2 (8611 m), pierwsze wejście kobiece, pierwsze wejście polskie – 1986 r.; Shisha Pangma (8047 m) – 1987 r.; Gasherbrum II (8035 m), wyprawa kobieca – 1989 r.; Gasherbrum I (8068 m), wejście kobiece z Ewą Panejko-Pankiewicz – 1990 r.; Cho Oyu (8153 m) - 1991 r.; Annapurna (8091 m) – 1991 r. W sumie zdobyła osiem szczytów, których wysokość sięga ponad 8 tysięcy metrów nad poziom morza. Do pełnej „Korony Himalajów” brakowało jej sześć, a może… pięć wierzchołków. Ostatni raz bowiem była widziana około 200 metrów od szczytu Kangczengdzongi (8598 m), dziewiątego ośmiotysięcznika w jej karierze himalaistycznej. Było to 12 maja 1992 roku. Następnego dnia planowała atak szczytowy. 25 maja agencja Reutera przekazała informację o zaginięciu najwybitniejszej himalaistki świata.

 
Gdy dwa lata póżniej, 14.06.1994 roku, po raz pierwszy przyznawano Międzynarodowe Wyróżnienie Górskie im. Króla Alberta I (nazwane przez prasę szwajcarską „Górskim Noblem”), to wśród jego pierwszych laureatów znalazła się Wanda Rutkiewicz, obok lorda Johna Hunta – kierownika wyprawy brytyjskiej, która w 1953 roku dokonała pierwszego wejścia na Mount Everest oraz Bradforda Washburna, Amerykanina, eksploratora gór Alaski, pisarza i naukowca. „Górski Nobel”, nadany Wandzie Rutkiewicz pośmiertnie, ugruntował jej pozycję jako „Pierwszej Damy Światowego Himalaizmu”.

Do pobrania:

- folder wystawy (plik PDF, 800 KB)