Muzeum Sportu i Turystyki

19 września br. ekspozycja stała Muzeum Sportu i Turystyki była miejscem wyjątkowego wydarzenia. Spotkanie z twórczością artysty grafika Ireneusza Chmurzyńskiego stało się okazją do przywołania pamięci polskich sportowców, którym Katyń wyznaczył kres sportowych i życiowych nadziei.

Katyń – tragiczne następstwo sowieckiej napaści na Polskę 17 września 1939 roku, okazał się „nożem w plecy” również dla polskiego sportu. Wśród zaprezentowanych przez artystę obrazów o tematyce sportowej znalazły się portrety ośmiu olimpijczyków, którzy złożyli ofiarę z życia na „nieludzkiej ziemi”.

Wyrazistym symbolem gehenny katyńskiej jest artystyczne ujęcie „Portretu nieznanego olimpijczyka” umieszczonego na tle rozpisanych 135 znanych imion i nazwisk sportowców zamordowanych przez Sowietów. Wśród nich znaleźli się (sportretowani przez I. Chmurzyńskiego) olimpijczycy: Józef Bilewski-Baran, mistrz Polski w kuli i dysku, uczestnik Igrzysk w Amsterdamie (1928); Zdzisław Kawecki, jeździec, srebrny medalista w drużynowym konkursie WKKW na Igrzyskach w Berlinie (1936); Aleksander Marek Kowalski, hokeista, uczestnik Igrzysk St. Moritz (1928) i Lake Placid (1932); Stanisław Urban, wioślarz, uczestnik Igrzysk w Amsterdamie (1928) i Los Angeles (1932). W Charkowie zginęli: Roman Kazimierz Bocheński, pływak, uczestnik Igrzysk w Berlinie (1936); Zdzisław Dziadulski, jeździec, uczestnik Igrzysk w Paryżu (1924). W Moskwie zamordowano Stanisława Świętochowskiego, lekkoatletę, uczestnika Igrzysk w Paryżu (1924).

O tym, że pamięć o Katyniu pozostaje żywa w naszym społeczeństwie, świadczy ranga gości, którzy przyjęli zaproszenie do udziału w uroczystości. Wśród najważniejszych wymienić należy duchownych: J.E. ks. Prymasa Seniora kard. Józefa Glempa, Kapelana Rodzin Katyńskich ks. Janusza Bąka, Krajowego Duszpasterza Sportowców ks. Edwarda Plenia, Prezesa Stowarzyszenia „Parafiada” o. Marka Kudacha – następcę ś.p. ks. Józefa Jońca, który zginął w katastrofie smoleńskiej, i kontynuatora programu „Katyń – ocalić od zapomnienia”; przedstawicieli władz Warszawy: Burmistrza Dzielnicy Praga-Południe Tomasza Kucharskiego i Burmistrza Dzielnicy Targówek Grzegorza Zawistowskiego. Przybyli też: Przewodniczący Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą senator RP Andrzej Person, reprezentujący Polski Komitet Olimpijski Prezes Andrzej Kraśnicki, Sekretarz generalny Adam Krzesiński i Dyrektor administracyjny Adam Pietroń, a także Przewodniczący Rady Muzeum SiT prof. Wojciech Zabłocki. Obecni byli członkowie rodziny ś.p. Piotra Nurowskiego, prezesa PKOl, który 10 kwietnia 2010 r. nie doleciał do Katynia – córki Joanna Perłowska i Justyna Muszyńska oraz brat Marcin Nurowski z małżonką Małgorzatą, a także Ewa Osiecka i Hanna Kowalska-Grzebóła – córki zamordowanego w Katyniu olimpijczyka z Lake Placid i St. Moritz, hokeisty Aleksandra Marka Kowalskiego. Wśród uczestników uroczystości znaleźli się przedstawiciele muzeów warszawskich i mazowieckich, m.in. kierownik Muzeum Katyńskiego – oddziału Muzeum Wojska Polskiego Sławomir Frątczak, reprezentujący dyrektora Muzeum – Miejsce Pamięci Palmiry – oddział Muzeum Historycznego m. st. Warszawy Aleksander Sołtysik.

Gośćmi honorowymi spotkania byli p. Krystyna Krzyszkowiak – prezes Komitetu Honorowego Budowy Sanktuarium Katyńskiego i wdowa po słynnym lekkoatlecie, mistrzu olimpijskim Zdzisławie Krzyszkowiaku, oraz red. Bogdan Tuszyński – znakomity dziennikarz i komentator sportowy, historyk prasy i sportu, autor książki „Przerwany bieg”.

Metropolita Warszawski J.E. ks. kard. Kazimierz Nycz, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski i Minister Sprawiedliwości Krzysztof Kwiatkowski wystosowali na ręce dyrektora Muzeum Sportu i Turystyki Tomasza Jagodzińskiego listy, w których wyrazili podziękowanie za zaproszenie i uznanie dla inicjatywy zorganizowania uroczystości „In memoriam…”.

Patronat honorowy na uroczystością objęły dwie organizacje. Pierwsza – to Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce, reprezentowany przez Prezesa druha Antoniego Belinę-Brzozowskiego i Wiceprezesa druha Zbigniewa Okorskiego. Delegacja „Sokoła” przybyła w strojach historycznych, z pocztem sztandarowym gniazda sokolego z Brwinowa pod Warszawą.

Drugi Patron Honorowy – to Stowarzyszenie Międzynarodowego Motocyklowego Rajdu Katyńskiego, w imieniu którego występowali Prezes komandor Wiktor Węgrzyn i komandor XI Rajdu Katyńskiego Leszek Rysak. Towarzysząca im 10-osobowa delegacja przyjechała na motocyklach, prawie bezpośrednio po powrocie z trasy ostatniego, XI Rajdu Katyńskiego (zakończonego 12 września w Warszawie). Motocykliści, w kombinezonach z logo Rajdu, utworzyli przed wejściem do siedziby Muzeum asystę powitalną dla przybywających gości.

Dyrektor Muzeum Tomasz Jagodziński otworzył spotkanie, witając licznie zgromadzonych gości i przedstawiając bohatera wieczoru – artystę grafika Ireneusza Chmurzyńskiego.

J.E. kard. J. Glemp w swoim wystąpieniu przywołał pamięć tych, którzy broniąc kresów Rzeczypospolitej, spłacili Ojczyźnie daninę krwi. Ksiądz. Prymas Senior poprowadził modlitwę za zmarłych-zamordowanych w Katyniu i za Delegację, której 10 kwietnia 2010 roku nie dane było dolecieć do Katynia w szlachetnej misji oddania hołdu pomordowanym Rodakom…

Kontynuacją atmosfery zadumy na tragizmem naszej historii było złożenie przy ziemi z Lasu Katyńskiego i Lasu Smoleńskiego (przywiezionej przez uczestników Rajdu Katyńskiego) wiązanki biało-czerwonych kwiatów przez burmistrzów T. Kucharskiego i G. Zawistowskiego. Multimedialne dopełnienie stanowiła prezentacja fotograficzna nt. zbrodni katyńskiej, z balladą „Ostatni list” w wykonaniu L. Makowieckiego.

Następnie głos zabrali goście honorowi. K. Krzyszkowiak przybliżyła ideę powstania Sanktuarium Katyńskiego w Bazylice św. Krzyża w Warszawie, zaś B. Tuszyński, odwołując się do wspomnień ze swego dzieciństwa czasu wojny, opowiedział o narodzinach książki „Przerwany bieg”.

Wystąpienie komandora W. Węgrzyna i komandora L. Rysaka było oryginalną lekcją patriotyzmu. Przedstawiciele Międzynarodowego Motocyklowego Rajdu Katyńskiego wyjaśnili ideę zorganizowania rajdu – ku pamięci Rodaków zamordowanych na Wschodzie i ku „wskrzeszeniu serc” żyjących Kresowiaków i pozostających w łączności z nimi Polaków w kraju. Zachęcili także zebranych gości do obejrzenia prezentacji multimedialnej z XI Rajdu- i wystawy planszowej z X Rajdu Katyńskiego, usytuowanych w siedzibie Muzeum, k. wystawy czasowej.

I. Chmurzyński w trakcie krótkiej prezentacji swojej twórczości wyjawił inspiracje stworzenia kolekcji 8 portretów olimpijczyków zamordowanych w Katyniu, a także innych dzieł o tematyce sportowej. Zaznaczył też, że przekazując Muzeum swe obrazy i pamiątkę rodzinną (sztandar Związku Sokołów polskich), dedykuje ten gest pamięci swego Ojca – płk. Bolesława Chmurzyńskiego, żołnierza Wojska Polskiego i członka „Sokoła”. Można było obejrzeć pieczołowicie zgromadzone pamiątki polskie − znaleziska z Katynia (ryngrafy, różańce, krzyżyki) oraz pamiątki rodzinne dot. przeszłości sokolej i wojskowej ś.p. Ojca p. Ireneusza.

Po autoprezentacji miała miejsce wzruszająca ceremonia przekazania namalowanego przez I. Chmurzyńskiego portretu i ekslibrisu ś.p. P. Nurowskiego na ręce reprezentujących rodzinę córek Joanny Perłowskiej i Justyny Muszyńskiej oraz brata Marcina Nurowskiego z żoną Małgorzatą.

Kolejny portret Piotra Nurowskiego przekazał artysta Prezesowi PKOl Andrzejowi Kraśnickiemu.

Dzięki hojności I. Chmurzyńskiego Muzeum Sportu i Turystyki weszło w posiadanie prawdziwego klejnotu pośród wszystkich sztandarów sokolich – Sztandaru Związku Sokołów Polskich. Artysta wyraził chęć przekazania cennego daru do zbiorów MSiT już na początku br. Uroczystość „In memoriam…” stała się okazją do oficjalnego przejęcia, a także do zaprezentowania cennego muzealium w pełnej krasie, po konserwacji poczynionej nakładem Muzeum. Dzieje zabytku przedstawiła w swoim multimedialnym wystąpieniu dr Iwona Grys.

Reprezentujący władze ZTG „Sokół” w Polsce druh Z. Okorski przybliżył ideę ruchu sokolego w Polsce. Prezes Związku A. Belina-Brzozowski otrzymując od I. Chmurzyńskiego ekslibris donacyjny „Sokoła”, wspomniał o katyńskiej przeszłości, która stała się udziałem również i jego rodziny.

Kolejny ekslibris – „Rajdu Katyńskiego” – ofiarował artysta prezesowi W. Węgrzynowi. Z kolei W. Węgrzyn przekazał odznakę z logo Rajdu Katyńskiego w darze p. K. Krzyszkowiak. Taką samą odznakę przyjął w imieniu Muzeum dyr. T. Jagodziński od uczestnika XI Rajdu Katyńskiego.

Ostatnim darem z „rogu obfitości” na rzecz Muzeum okazała się kolekcja namalowanych przez I. Chmurzyńskiego ośmiu portretów olimpijczyków zamordowanych w Katyniu.

Wrażeniami z tej niezwykłej i wyjątkowej uroczystości (zorganizowanej przez Elżbietę Kosieradzką) goście dzielili się już nieoficjalnie, oglądając mini-wystawę z Rajdu Katyńskiego k. wystawy czasowej, przy lampce wina i dźwiękach znanych melodii wojskowo-kresowych w wykonaniu artysty akordeonisty zza Buga.

Patronat honorowy: