Kolekcja medali olimpijskich w zbiorach Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie

W dniu 12 grudnia 2016 r. odbyła się uroczysta promocja katalogu „Kolekcja medali olimpijskich w zbiorach Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie”, wydanego z okazji zbliżającego się jubileuszu 65-lecia Muzeum. Spotkanie zainaugurowała Dorota Kamińskia recytując fragment tekstu Jana Parandowskiego z „Wieńca Olimpijskiego, Trzy znaki zodiaku”, Warszawa 1957. Spotkanie poprowadził dyrektor Tomasz Jagodziński podkreślając, że katalog medali olimpijskich jest pierwszą tego typu publikacją w Polsce, która w ciekawy sposób nie tylko opisuje medale olimpijskie, ale również wyjątkowe okoliczności i historie ich zdobycia. To właśnie bohaterom – sportowcom ta książka jest dedykowana, i to z nimi redaktor Dariusz Szpakowski poprowadził panel dyskusyjny. Wśród zaproszonych sportowców, którzy opowiadali o swojej karierze i często dramatycznych historiach walki o miejsce na olimpijskim podium, znalazły się takie sławy jak Irena Szewińska, Wojciech Zabłocki, Wojciech Fortuna i Adam Krzesiński. Na zakończenie spotkania dyrektor Tomasz Jagodziński podziękował instytucjom które przekazały fundusze na realizację katalogu – Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa Mazowieckiego. Specjalne podziękowania złożono Narodowemu Instytutowi Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów, który był operatorem programu „Dziedzictwo kulturowe, Wspieranie działań muzealnych”, z którego przekazano środki na realizację katalogu.

Do pobrania:

 

O katalogu

Medale świadczą o swojej epoce tak jak inne dzieła sztuki, dowodem jest istnienie w ich formie aktualnych prądów artystycznych, upodobań i sposobów myślenia społeczeństwa.

Nasza instytucja ma przyjemność przedstawić katalog "Kolekcja medali olimpijskich w zbiorach Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie" do wystawy stałej "Dzieje sportu polskiego i olimpizmu". Kolekcja medali olimpijskich Muzeum jest unikalnym w skali kraju świadectwem dokonań polskich sportowców, w tym wielu bohaterów narodowych walczących o niepodległość. W katalogu zaprezentowane zostały medale w formie zdjęć w wysokiej rozdzielczości, opisów historycznych i merytorycznych. Uzupełnieniem informacji o medalach są opisy biograficzne olimpijczyków wraz ze zdjęciami archiwalnymi, a cały katalog wyróżnia się oryginalną i spójną koncepcją graficzną.

Celem wydania katalogu jest zaprezentowanie najcenniejszej części zbiorów Muzeum, upamiętnienie sylwetek polskich olimpijczyków, upowszechnienie wiedzy na temat zbiorów oraz wiedzy o igrzyskach olimpijskich. Zaprezentowanie kolekcji medali olimpijskich stanie się przyczynkiem dla poruszenia ważnych tematów współczesnej historii Polski.

W katalogu zaprezentowanych zostało 68 medali olimpijskich ze zbiorów Muzeum, w tym tak cenne okazy jak pierwsze polskie medale olimpijskie z Igrzysk w Paryżu w 1924 roku, pierwszy polski złoty medal z igrzysk zimowych Wojciecha Fortuny w Sapporo w 1972 roku czy medal Kamili Skolimowskiej z Igrzysk w Sydney w 2000 roku. Obecnie są one prezentowane na ekspozycji stałej Muzeum

 

Recenzje

Szanowni Państwo mamy zaszczyt zaprezentować recenzje katalogu "KOLEKCJA MEDALI OLIMPIJSKICH w zbiorach Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie:

Andrzej Kraśnicki

Nie ulega wątpliwości, iż dla każdego sportowca najważniejszym celem, do którego zmierza podczas całej swej kariery, jest zdobycie medalu olimpijskiego. Fakt, że trofeum takie można wywalczyć tylko raz na cztery lata, nadaje mu szczególną rangę, a nazwisko mistrza czy medalisty na trwałe zapisuje się w kronikach sportu. Skoro zaś zdobycz ta jest dla zawodnika najcenniejsza – nie dziwi i to, że jest otaczana szczególną opieką, starannie pielęgnowana i przechowywana w sposób gwarantujący jej bezpieczeństwo.

To wspaniałe, że tak wielu naszych mistrzów i medalistów olimpijskich uznało, iż najlepszym i najbardziej godnym miejscem, w którym powinny znajdować się ich najcenniejsze trofea jest Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie. 65-letnia już placówka należy przecież do światowej czołówki muzeów sportu i olimpizmu, i to nie tylko przez przynależność do elitarnej sieci starannie wybranych, najlepszych na świecie. Na taką ocenę zasługuje zarówno wieloletnie, niezwykle staranne gromadzenie zbiorów, dorobek naukowo-badawczy i wydawniczy pracowników, jak i same eksponaty, którymi może się ono pochwalić. Jest wśród nich aż 68 medali wywalczonych przez naszych reprezentantów na letnich i zimowych igrzyskach olimpijskich. Jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, że w dotychczasowym olimpijskim dorobku biało-czerwonych za lata 1924-2016 są 302 medale – łatwo obliczymy, że więcej niż co piąty z nich znalazł swoje miejsce w zbiorach Muzeum. To wynik na pewno godny uznania, a dodatkowo wzbogaca go Ściana Chwały Polskiego Sportu Olimpijskiego, na której specjalne plakiety odwzorowują k a ż d y medal zdobyty na igrzyskach przez Polaka lub Polkę. To miejsce niemal kultowe, w którym jakże często odbywają się ważne dla polskiego sportu uroczystości – olimpijskie ślubowania, honorowanie medalistów igrzysk itp.

Stało się bardzo dobrze, że Muzeum Sportu i Turystyki zdecydowało się zaprezentować swoją medalową kolekcję w jeszcze inny sposób – wydając bogato ilustrowany album pt. „Kolekcja medali olimpijskich w zbiorach Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie”. Na blisko 250 stronach autorzy – Piotr Banasiak i Michał Polakowski demonstrują wszystkie medale zgromadzone w Muzeum, ale to jeszcze nie wszystko. Prezentację poprzedza niezwykle ciekawy artykuł pana Tomasza Bylickiego. Ten, jeden z najwybitniejszych specjalistów w zakresie numizmatyki i medalierstwa, związany przez lata z Polskim Towarzystwem Numizmatycznym i Muzeum Historycznym Miasta Warszawy, w zwarty sposób kreśli rodowód i dzieje medalierstwa olimpijskiego. Z jego tekstu dowiadujemy się (a być może nie wszystkim ten fakt był dotąd znany), że w czasach starożytnych zwycięzcom zawodów olimpijskich medali jeszcze nie wręczano – pojawiły się one dopiero po wskrzeszeniu igrzysk, w roku 1896 w Atenach. Odtąd towarzyszą już każdym – letnim i zimowym, a autor artykułu kolejno charakteryzuje ich kształt (w zdecydowanej większości okrągły lub owalny) oraz to co na nich przedstawiono.

Po tym niewątpliwie potrzebnym wstępie publikacja omawia jeden po drugim wszystkie znajdujące się w zasobach Muzeum medale olimpijskie polskich sportowców. Rozpoczynają trzy (z czterech wręczonych na igrzyskach) srebrne krążki drużyny kolarzy- torowców, zdobyte podczas naszego olimpijskiego debiutu Polski w roku 1924 w Paryżu. Towarzyszy im dyplom otrzymany przez jednego z zawodników, Franciszka Szymczyka. A potem – trofea następnych gwiazd igrzysk oraz polskiego i światowego sportu – od Stanisławy Walasiewicz poprzez Wojciecha Zabłockiego, Waldemara Baszanowskiego, Irenę Szewińską, Jerzego Kuleja i Wojciecha Fortunę po Roberta Korzeniowskiego, Kamilę Skolimowską, Szymona Ziółkowskiego, Otylię Jędrzejczak i Roberta Sycza. To jednak znów nie wszystko - trafimy bowiem w albumie również (i dobrze, że o tym autorzy pamiętali) na ślady medali zdobywanych przez naszych rodaków w Olimpijskich Konkursach Sztuki. Fotografii każdego medalu (z nazwiskiem autora projektu, charakterystyką materiału, techniki, miejsca wykonania i rozmiaru oraz opisaną zawartością awersu i rewersu) towarzyszy krótka nota biograficzna, w syntetyczny sposób przedstawiająca sylwetkę medalisty, prezentowanego zresztą także w „akcji” na bieżni, planszy czy pomoście.

Całość, uzupełniona o wykaz bibliografii i indeks nazwisk, została niezwykle starannie wydana – na dobrym papierze, w doskonałym albumowym formacie i z atrakcyjną graficznie, twardą okładką. Z publikacji tej zarówno autorzy jak i cały zespół Muzeum Sportu i Turystyki mogą być dumni.

Andrzej Kraśnicki
Prezes
Polskiego Komitetu Olimpijskiego

 

Prof. nadzw. dr hab. Andrzej Mastalerz

Warszawa 2016-10-27

Prof. nadzw. dr hab. Andrzej Mastalerz
Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego
W Warszawie

Recenzja dzieła pt.
Kolekcja Medali olimpijskich w zbiorach Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie.
Autor: Tomasz Jagodziński, Dyrektor Muzeum Sportu i Turystyki

(...) Okazało się, że dla ostatniego zwycięzcy nie ma nagrody. Rozdano juz wszystkie trójnogi, puchary, miecze, i płaszcze. Nie było jednak do pomyślenia, by zwycięzca w tym najświetniejszym biegu odszedł bez daru. Raczej innym odjąć, niż odprawić z próżnymi rękoma tego, który wypełnił najpiękniejsze marzenie greckie: wśród najlepszych był pierwszy, z najdzielniejszych najwytrwalszy, równych przewyższył nadludzkim naciskiem woli.

Wtedy to przemówiła w królu dusza jego boskich przodków. Wstał i zbliżył się do jednej z oliwek, która rosła tuż przy ołtarzu. Stare, karłowate, spróchniałe drzewo, być może sadzone jeszcze ręką Heraklesa, tliło się u samego wierzchołka szarą zielenią kilku wici. Ułamał z nich trzy gałązki i kazał sobie podać wstążkę wełnianą, jaką się zawiesza na rogach zwierząt ofiarnych. Powiązał nią gałązki, tak, że utworzył wieniec, i włożył na głowę Koroibosa.
Jan Parandowski, Wieniec olimpijski, Trzy znaki zodiaku, Warszawa 1957

Powyższy cytat Jana Parandowskiego bezpośrednio nawiązujący do idei starożytnych igrzysk olimpijskich najlepiej oddaje powagę zwycięstwa zawodnika podczas zawodów. Każdy olimpionik powinien być nagrodzony za swój wysiłek, wolę walki i szlachetne współzawodnictwo. Wieniec z kilku gałązek z drzewa oliwnego nabrał wymiaru symbolicznej nagrody, która dominowała przez kolejne olimpiady.

Historia nowożytnych igrzysk olimpijskich sięga 1986 roku, kiedy odbyły się pierwsze nowożytne Igrzyska Olimpijskie w Atenach. Idee olimpijskie wskrzeszone przez ojca nowożytnych igrzysk olimpijskich, barona Pierre de Coubertina, wraz odkryciami archeologicznymi w starożytnej Olimpii nabrały ponadczasowego wymiaru. Rozpoczęła się nowa era nowożytnym olimpizmie.

Polskie tradycje olimpijskie sięgają Igrzysk VIII Olimpiady w Paryżu w 1924. Wówczas Polska zapisała się juz na trwałe w historie olimpijskich zmagań, zdobywając trofea na wszystkich kolejnych igrzyskach. Każdy olimpijczyk to różne wspomnienia, ogromne emocje, niepowtarzalne historie, wyrzeczenia, a przede wszystkim ciężka i mozolna praca poprzedzająca sukces sportowy.

Źródłem informacji na temat wydarzeń sportowych dla czytelnika są publikacje naukowe, monograficzne czy wydawnictwa beletrystyczne, będące gotową encyklopedią wiedzy o wydarzeniach sprzed lat. Jednak nie ma nic cenniejszego od możliwości obejrzenia na żywo medali, dyplomów, pamiątek olimpijskich. Taką właśnie okazje stwarza nam Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie. Oficjalna nagrodą olimpijską, przyznawaną współczesnemu olimpijczykowi jest symboliczny medal olimpijski wręczany wraz z dyplomem. Dodatkowo dyplom przyznawany jest sportowcom plasującym się na pozycjach do ósmego miejsca. W muzealnej kolekcji znajduję się ekspozycja 65 medali olimpijskich zdobytych przez zawodników różnych dyscyplin sportowych reprezentujących nasz kraj od igrzysk w Paryżu do igrzysk w Rio de Janeiro oraz dyplomy olimpijskie z lat 1912-2006 (w roku 2016 jest to sto dziesięć pozycji inwentarzowych).

Dla tych sympatyków sportu, którzy nie mogą zobaczyć osobiście zbiorów Muzeum w warszawie, książka „Kolekcja Medali Olimpijskich w zbiorach Muzeum Sportu i turystki w Warszawie” jest doskonałym źródłem wiedzy i zachęca do gruntownego przestudiowania. Fakt, że autor jest dyrektorem Muzeum Sportu i Turystyki i posiada ogromne doświadczenie z zakresu muzealnictwa, uzasadnia zainteresowanie tematyką i pomysł na przygotowanie takiej publikacji, zwiększając jej walory poznawcze i naukowe

Wydawnictwo zostało opatrzone słowem wstępnym Adama Struzika, Marszałka Województwa Mazowieckiego, Francisa Gabeta, Przewodniczącego Departamentu Kultury i Dziedzictwa MKOL i Dyrektora Fundacji Kultury i Dziedzictwa Olimpijskiego w Lozannie, Andrzeja Kraśnickiego, Prezesa Polskiego komitetu Olimpijskiego oraz wprowadzeniem autora książki, które pokazuje charakter powstałej publikacji. Pierwszy rozdział „od antycznej tradycji do współczesnej sztuki medalierskiej” Tomasza Bylickiego to krótka i bardzo rzeczowo potraktowana historii igrzysk olimpijskich oraz przyznawanych na nich medali, nagród i trofeów olimpijskich. Znalazło się tu sporo ciekawostek dotyczących ewolucji medalierstwa olimpijskiego. Tradycyjne okrągłe medale nie zawsze tak wyglądały, bowiem w Igrzyskach II olimpiady w Paryżu w 1900 roku były prostokątne i nosiły miano plakiety. Nieregularny kształt, zbliżony do kwadratu, maja również medale XIV Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Sarajewie w 1984 roku, czy medal XIX Zimowych Igrzysk Olimpijskich w salt Lake w 2002 roku, zaś medal XX Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Turynie w 2006 roku ma kształt płaskiego pierścienia, przez który przeciągnięta jest wstęga do zwieszania medalu na szyi zwycięzcy. To tylko kilka przykładów z interesujących faktów z historii medalierstwa olimpijskiego. Wiele innych ciekawych informacji czytelnik znajdzie zagłębiając się w lekturze książki. Medale i nagrody są opisane chronologicznie w kolejności ich zdobywania na Igrzyskach. Każdy eksponat ma swoją historię, sposób pozyskiwania do zbiorów muzeum, jak również biografię sportowców- Olimpijczyków, którzy wywalczyli te trofea. Każda sylwetka zawodnika opatrzona jest unikalnymi zdjęciami zawodników, medali, ceremonii olimpijskich, co nadaje publikacji przestrzenny charakter i ożywia opis historyczny. Dzięki temu wielu zapomnianych olimpijczyków na nowo odżyło w naszej pamięci lub wręcz zostało przedstawionych tym, którzy ich dotąd nie znali. Łącznie w książce możemy obejrzeć 225 ilustracji kolorowych i czarno-białych o dużej wartości historycznej oraz bardzo dobrej jakości technicznej, co zasługuje na dodatkowe uznanie szczególnie w przypadku najstarszych zdjęć z historii polskiego olimpizmu.

Zgromadzenie takiej ekspozycji w Muzeum sportu i turystyki daje niepowtarzalna okazję do zaprezentowania cennej kolekcji eksponatów tysiącom ludzi odwiedzającym muzeum. Sportowcy startują na Igrzyskach oraz w innych międzynarodowych zawodach sportowych reprezentują nasz kraj i wszyscy cieszymy się, gdy nasi olimpijczycy dzielą się z nami swoimi sukcesami przekazując medale i nagrody do Muzeum. Czytelnik nie zdaje sobie sprawy, jak trudnym i mozolnym przedsięwzięciem jest pozyskanie takiego medalu do kolekcji muzealnej. Każdy zdobywca nagrody jest przez całe życie związany emocjonalnie ze swoim trofeum i przekonanie olimpijczyka, aby podzielił się swoją radością ze społeczeństwem jest bardzo skomplikowanym procesem.

Książka Tomasz Jagodzińskiego to vademecum wiedzy o polskich medalach olimpijskich, jej zdobywcami, a w połączeniu z wystawą podsumowanie 65 lat pracy i dokonań Muzeum sportu i turystyki. Kolekcja nie obejmuje pierwszych złotych medali olimpijskich zdobytych przez Polaków. Halina Konopacka, złota medalistka w rzucie dyskiem z Amsterdamu (1928) utraciła swój medal podczas wojny we wrześniu 1939 roku. Natomiast medal Janusza Kusocińskiego z Igrzysk w Los Angeles (1932) za zwycięstwo w biegu na 10km został skradziony z katedry Św. Jana chrzciciela na Starym Mieście w Warszawie w roku 1981. W zbiorach jest natomiast dyplom olimpijski naszego olimpijczyka.

Jest to największa kolekcja w Polsce, teraz opisana i skatalogowana w postaci cennego wydawnictwa książkowego. Pojedyncze medale zdobyte przez polskich olimpijczyków znajdują się również w kilku innych muzeach w kraju, w Sanktuarium na Jasnej Górze, w zbiorach Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, a także w prywatnych rękach osób nie będących ich ozdobami.

Książka „Kolekcja Medali Olimpijskich w zbiorach Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie” jest ogniwem łączącym czytelnika z kolekcją muzealną w Warszawie. To, co możemy podziwiać w salach muzealnych znajduje opis w formie drukowanej i ma szanse dotrzeć do szerokiego grona odbiorców we wszystkich grupach wiekowych i różnych środowiskach społecznych. Warto zagłębić się w lekturę, aby dowiedzieć się wielu ciekawych faktów z historii polskiego olimpizmu oraz przypomnieć sobie wydarzenia, których w wielu przypadkach byliśmy świadkami. Niewątpliwe jest to oryginalna propozycja w literaturze olimpijskiej. Dotychczasowe publikacje o tematyce olimpijskiej dotyczyły z reguły historii igrzysk nowożytnych oraz udziału Polaków poszczególnych wydarzeniach. Wymienione wydawnictwa obejmują chronologie igrzysk, wyniki poszczególnych dyscyplin sportowych, opis ceremoniału olimpijskiego czy ewolucję obiektów sportowych, na których rozgrywane były konkurencje. Dzięki tym wydawnictwom możemy prześledzić dzień po dniu przebieg igrzysk oraz zapoznać się z wydarzeniami z minionych lat.

Publikacja Tomasz Jagodzińskiego jest pierwszym wydawnictwem pokazującym sukcesy Polaków w igrzyskach przez pryzmat zdobytych medali, dyplomów oraz medali pamiątkowych za udział w igrzyskach. Założeniem publikacji było przekazanie sukcesów Muzeum sportu i turystyki w pozyskaniu unikatowych trofeów olimpijskich, jak również podzielenie się sukcesem i wynikających z niego korzyści z czytelnikiem. Niewątpliwie udało się to autorowi w obu przypadkach. Każdy kto sięgnie po lekturę książki zwiększy swoje pragnienie obejrzenia wystawy na żywo. Warto zajrzeć do tej publikacji i poszerzyć swoja wiedzę historyczną oraz wzbogacić się o nowe fakty.

Materiał do publikacji książki został przygotowany w oparciu o bogatą bibliografię z zakresu ogólnej historii igrzysk olimpijskich, jak również z historii polskiego dorobku na igrzyskach od 1924 roku, czyli od Igrzysk VIII Olimpiady w Paryżu. Źródłem informacji są leksykony, encyklopedie, wydawnictwa naukowe i artykuły w czasopismach sportowych. Doskonałym źródłem wiedzy są wspomnienia, pamiętniki czy relacje samych olimpijczyków, którzy najlepiej potrafią oddać atmosferę tamtych dni. Bibliografia zawiera 21 pozycji w postaci opracowań książkowych oraz artykułów w czasopismach (np. Przegląd Sportowy z lat 1924-2004), które pozwoliły na opracowanie rzetelnej publikacji, która wzbogaci dotychczasowa wiedzę o sukcesach Polaków w igrzyskach olimpijskich. Praca dobrze ujmuje problem określony w tytule i założeniu pracy, zawiera czytelny zapis wydarzeń poparty źródłami, co sprawia, że nadaje się zarówno dla środowiska naukowego, jak i dla zwykłego czytelnika zainteresowanego sportem. W kontekście historycznym jest to ważna pozycja książkowa, która śmiało można ocenić jako wartościowy wkład w historię udziału Polski w nowożytnych igrzyskach olimpijskich.

Prof. nadzw. dr hab. Andrzej Mastalerz

 

Dr Kajetan Hądzelek

Recenzja katalogu – albumu Kolekcja medali olimpijskich w zbiorach Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie, Warszawa 2016, ss. 248

Przygotowana przez Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie na swoje 65. lecie działalności Kolekcja medali olimpijskich w zbiorach Muzeum Sportu i Turystyki w opracowaniu Piotra Banasiaka i Michała Polakowskiego jest właściwie pięknym, cennym i potrzebnym albumem, dokumentującym i prezentującym 68 zgromadzonych w Muzeum nagrodowych medali olimpijskich, zdobytych przez polskie zawodniczki i zawodników na igrzyskach olimpijskich w latach 1924-2004, na zimowych igrzyskach w 1972 roku oraz przez twórców w olimpijskich konkursach sztuki w 1932 i w 1948 roku.

Wartość tego zbioru medali olimpijskich w Muzeum i jego wielkie znaczenie dokumentacyjne oraz wystawiennicze i edukacyjne podkreślają w słowach wstępnych do Albumu: Marszałek Województwa Mazowieckiego Adam Struzik, Przewodniczący Departamentu Kultury i Dziedzictwa MKOl i zarazem Prezydent Światowej Sieci Muzeów Sportu i Olimpizmu Francis Gabet, Prezes Polskiego Komitetu Olimpijskiego Andrzej Kraśnicki oraz Dyrektor Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie Tomasz Jagodziński, który dodał: „Osobna gablota z oryginalnymi medalami olimpijskimi przyciąga jak magnes każdego ze zwiedzających. Wyzwala emocjonalnie wspomnienia, zazwyczaj dotyczące okoliczności, w jakich słuchano lub oglądano transmisję ze zdobycia danego medalu. Prawie każdy z naszych gości jest poruszony tą unikatową kolekcją.”

Po tych wstępnych uwagach na kolejnych stronach Albumu Tomasz Bylicki, specjalista i znawca medalierstwa w rozprawie pt.: Od antycznej tradycji do współczesnej sztuki medalierskiej (s. 16-20) wprowadza nas do muzealnej kolekcji nagrodzonych medali olimpijskich, podkreślając ich znaczenie dla ruchu olimpijskiego i rozwoju medalierstwa.

Następnie od 26 strony Albumu zaczyna się w układzie chronologicznym igrzysk olimpijskich prezentacja zgromadzonych w Muzeum 68 nagrodzonych medali olimpijskich polskich zawodników i zawodniczek (s. 26-239).

Zgromadzenie tej cennej kolekcji medali olimpijskich jest wynikiem systematycznych starań i zabiegów Muzeum, prowadzonych od pierwszych lat jego działalności, a równocześnie społecznej i obywatelskiej postawy naszych medalistów olimpijskich, którzy, przekazując swoje największe trofea sportowe do Muzeum, nie tylko wzbogacają jego zbiory, ale dzielą się równocześnie swymi sukcesami sportowymi ze społeczeństwem i wywołują tak wielkie zainteresowanie i emocje u zwiedzających Muzeum. Wiedzą o tym pracownicy Muzeum i dlatego kolekcji medali olimpijskich poświęcają wiele uwagi. Stąd najlepsze miejsca wystawowe w Muzeum przeznacza się na medale olimpijskie i od dawna ukazujące się w publikacjach Muzeum prace dotyczące medali olimpijskich – tych nagrodowych i pamiątkowych. Wspomnę tu tylko te prace, które znajdują się w bibliografii Albumu: W. Lipko, Medale olimpijskie w zbiorach Muzeum (1972 i 1978 r.) oraz I. Grys, Medal – nagroda olimpijska (1992 r.).

Kolekcję olimpijskich medali w Albumie otwierają 3 medale srebrnej drużyny kolarskiej z igrzysk olimpijskich w Paryżu w 1924 roku, a więc z debiutu Polski w igrzyskach olimpijskich. Są to medale Józefa Lange, Jana Łazarskiego i Franciszka Szymczyka. Medal czwartego z drużyny Tomasza Stankiewicza, zamordowanego przez hitlerowców w 1940 roku i pochowanego w Palmirach, jest własnością PKOl i znajduje się bardzo blisko kolekcji muzealnej, a mianowicie przy kamieniu węgielnym na parterze Centrum Olimpijskiego.

Na kolejnych stronach Albumu mamy 65 medali 38 olimpijczyków. Niektórzy olimpijczycy przekazali do Muzeum kilka medali, niektórzy wszystkie, które zdobyli. Z igrzysk 1924-1936 Muzeum posiada 14 medali , z lat 1948-2004 – 54. W kolekcji na uwagę zasługuje duża liczba medali złotych, w tym 2 zdobyte przez twórców w olimpijskich konkursach sztuki.

Prezentacje medali olimpijskich zawierają krótkie biografie ich zdobywców, opisy okoliczności zdobycia medali, ilustrowane fotografiami oraz zdjęcia awersu i rewersu każdego medalu niezbędnymi informacjami dotyczącymi nazwiska autora projektu medalu, materiału, techniki wykonania i mennicy, produkującej dany medal. Informacje te są może zbyt zwarte, ale ich autorzy musieli się liczyć z ograniczoną objętością książki.

Dobór fotografii bardzo dobry. Jakość, wyrazistość i czystość techniczna zdjęć awersów i rewersów medali oraz opracowanie graficzne każdej strony Albumu podnoszą jego walory i zasługują na pozytywną ocenę.

Na stronach 240-244 Albumu znajduje się kilka fotografii ukazujących przekazywanie przez kolejnych kilku olimpijczyków medali do Muzeum oraz odsłanianie na Ścianie Chwały Polskiego Olimpizmu w Muzeum kolejnych plakiet medali zdobytych przez polskich olimpijczyków.

Album kończy bibliografia publikacji, z których korzystali autorzy.

Mam nadzieję i spodziewam się, że niedługo będzie II wydanie Albumu. Wtedy proponowałbym uzupełnienie bibliografii przede wszystkim o autobiografie, wspomnienia lub opracowania dotyczące tych zdobywców medali, których medale są i w przyszłości znajdą się w kolekcji Muzeum. Można byłoby je także zamieścić przy każdej biografii zdobywcy medalu, a nie tylko na końcu publikacji w bibliografii. Natomiast w bibliografii należałoby także dodać – moim zdaniem – kilka publikacji, które zawierają informacje o zdobywcach medali i o okolicznościach ich zdobywania. Wykaz takich pozycji mogę wskazać na życzenie autorów Albumu. Są to jednak bardziej życzenia recenzenta niż krytyczne uwagi do opiniowanego tekstu.

Album jest cenną publikacją, pokazującą osiągnięcia Muzeum w gromadzeniu, dokumentowaniu i prezentacji medali olimpijskich polskich zawodniczek i zawodników. Wnosi trwały wkład do historii polskiego sportu i ruchu olimpijskiego, do dorobku Muzeum Sportu i Turystyki i zasługuje na wysoką ocenę. Jego walory ponadto podnosi fakt, iż ukazuje się w dwóch wersjach językowych – polskiej i angielskiej. Będzie więc dostępny także za granicą i rozpowszechni nasz, polski dorobek na arenie międzynarodowej.

Muzeum należą się więc gratulacje za pozyskanie i za zgromadzenie tak wielkiej liczby medali olimpijskich i przygotowanie recenzowanego Katalogu – Albumu, a zespołowi autorskiemu i redakcyjnemu podziękowanie za staranne opracowanie edytorskie, dobór zdjęć i opracowanie graficzne, za druk Spółce Estrella, a za współpracę PKOl, Muzeum w Lozannie, AWF i IPN.

Wydanie Albumu można realizować dzięki wsparciu finansowemu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Na zakończenie jeszcze raz odwołuję się do opinii i życzeń zawartych w wypowiedzi Francisa Gabeta, który we wstępie do Albumu napisał: „… niniejszy katalog, będący kompendium wiedzy o medalach olimpijskich zdobytych przez Polaków stanie się podsumowaniem 65 lat pracy i dokonań Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie w zakresie gromadzenia i ochrony świadectw największych osiągnięć polskich sportowców.” oraz Prezesa PKOl Andrzeja Kraśnickiego, który uznał, że: „… przekonanie o tym, iż najwłaściwszym miejscem dla bezpiecznego przechowywania i eksponowania olimpijskich trofeów jest Muzeum Sportu i Turystyki, już niebawem dotrze do kolejnych sportowców, a zbiory wzbogacą się o następne medale. Tego szczerze życzę.”, z którymi się zgadzam.

Dr Kajetan Hądzelek

 

Katalog wydany dzięki dofinansowaniu ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz dotacji celowej z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa NarodowegoUrząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego
Katalog wydano z okazji 65-lecia Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie

Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie